Π α ρ ο ι μ ί ε ς

-Παροιμία είναι ένα σύντομο απόφθεγμα που εκφράζει (τις περισσότερες φορές με αλληγορικό τρόπο) ισχυρισμούς που αποτελούν το απόσταγμα μακράς πείρας πολλών ανθρώπων και έχουν άμεση σχέση με το καλό ή το κακό, ζωή ή θάνατο, νιότη ή γηρατειά, καταγωγή, υγεία, τύχη, φτώχεια, κ.λ.π. -Έτσι, οι παροιμίες προσλαμβάνουν πολλές φορές 

διδακτική σημασία. Διακρίνονται από ζωηρή και πλούσια σε εικόνες φαντασία, ενώ τις περισσότερες φορές έχουν τη μορφή κάποιου δίστιχου.

-Οι πηγές παραγωγής των παροιμιών ποικίλουν: Μία παροιμία μπορεί να ↴↴↴

Τα Θεοφάν(ε)ια ή Φώτα ή Επιφάνεια (και στην Παλιουριά !! κύρια(ε) (ε)λέησον) - Εικόνες

Τα Θεοφάν(ε)ια ή Φώτα ή Επιφάνεια (6 Ιανουαρίου) γιορτάζουμε την βάπτιση του Ιησού Χριστού από τον Ιωάννη τον Πρόδρομο ή Βαπτιστή. Στην Ελλάδα ο αγιασμός γίνεται για πρώτη φορά την παραμονή των Θεοφανίων και λέγεται «Μικρός Αγιασμός» ή «Πρωτάγιαση» ή «Φώτιση». Με την Πρωτάγιαση, ο ιερέας γυρίζει όλα τα σπίτια και με τον Σταυρό και ένα κλωνί βασιλικό, «αγιάζει» ή «φωτίζει» (ραντίζει) τους χώρους των σπιτιών για να φύγει ↴↴↴

Ο Ιανουάριος στη λαογραφία

-Ο Ιανουάριος είναι ο πρώτος μήνας του ημερολογίου μας. Πήρε το όνομά του από τον ρωμαϊκό θεό Janus - Ιανό. Ο Ιανός  ήταν ο θεός της αρχής και του τέλους, της μετάβασης από μία κατάσταση σε άλλη. Τον Ιανό οι Ρωμαίοι τον παρίσταναν διπρόσωπο. Στις πύλες της Ρώμης το άγαλμά του κοίταζε με το ένα πρόσωπο την έξοδο και με το άλλο την είσοδο της πόλης. Κοίταζε, δηλαδή ταυτόχρονα προς τα πίσω και προς τα μπρος. Ο προσδιορισμός αυτός ισχύει τόσο για τον χώρο, όσο και για τον χρόνο. Επομένως ο Ιανός αντίκριζε, επίσης, ↴↴↴ 

Τα Ρουγκατσάρια της Παλιουριάς Γρεβενών στο Istorima Archive

Τα Ρουγκατσάρια της Παλιουριάς Γρεβενών (έθιμο της Πρωτοχρονιάς) Εικόνες - Βίντεο

Τα Ρουγκατσάρια είναι έθιμο του Δωδεκαημέρου που γίνεται την  Πρωτοχρονιά στην Παλιουριά Γρεβενών. Την εποχή της Τουρκοκρατίας με την ανοχή των Οθωμανών μέσω της μεταμφίεσης ήταν ένας τρόπος να επικοινωνούν μεταξύ τους πιο ελεύθερα και να περάσουν διάφορα μηνύματα. 

Το βράδυ της παραμονής της Πρωτοχρονιάς οι νέοι μας, παντρεμένοι κι ανύπαντροι, όπως όριζε το παλιό έθιμο, συγκεντρώνονταν σε κάποιο ↴↴↴

Η γουρνοχαρά στην Παλιουριά Γρεβενών

Τα Χριστούγεννα στο χωριό μας κάθε σπίτι έσφαζε το καλοθρεμμένο γουρούνι (χοιράδι όπως το έλεγαν). Το αγόραζαν μικρό, άνοιξη και το τάιζαν κολοκύθια, τυρόγαλα και πίτυρα (ψίνα), συνήθως όλο το καλοκαίρι, στα κουμάσια (μικροί στάβλοι). Αποτελούσε ντροπή για το σπίτι εκείνο, που δεν είχε γουρούνι, καθώς θεωρούνταν παρακατιανό, φτωχό κι ανοικοκύρευτο. Εξάλλου, ήταν απαραίτητο για ένα αγροτικό ↴↴↴

Κάλαντα των Χριστουγέννων (κόλιαντα)

Τα κάλαντα που προήλθαν από τις βυζαντινές Καλένδες, κατάγονται κατά τύπο και όχι βεβαίως κατά περιεχόμενο, από το γνωστό έθιμο των αρχαίων Ελλήνων της Ερεστώνης. Τα κάλαντα λέγονται κυρίως από παιδιά, μεμονωμένα είτε κατά ομάδες που επισκέπτονται οικίες, καταστήματα, δημόσιους χώρους κ.λ.π. με τη συνοδεία του πατροπαράδοτου σιδερένιου τρίγωνου, αλλά και άλλων μουσικών οργάνων (κλαρίνου, φυσαρμόνικας, ακορντεόν, τύμπανου κ.λ.π.). Σκοπός των τραγουδιών αυτών είναι, ↴↴↴ 

Ο Δεκέμβριος στη λαογραφία

-Ο Δεκέμβριος είναι ο δωδέκατος και τελευταίος μήνας του ηλιακού μας έτους, αλλά ο δέκατος μήνας, όπως το λέει και το όνομά του (Δεκέμβριος από το λατινικό Decem = Δέκα), από την πρωτοχρονιά της πρώτης Μαρτίου, όταν το έτος των Ρωμαίων ήταν δεκάμηνο.
-Διατήρησε όμως την ονομασία του αυτή και μετά το Διάταγμα του Καρόλου Θ' το 1564 που έλεγε ότι ο χρόνος αρχίζει από τον Ιανουάριο.

-Μεταξύ της 21ης και 22ης Δεκεμβρίου ο ήλιος μπαίνει στο ζώδιο του Αιγόκερω και αρχίζει ο χειμώνας. Η μέρα αυτή, δηλαδή η 22η Δεκεμβρίου, έχει τη μικρότερη διάρκεια από όλες τις μέρες του χρόνου και η νύχτα της 22ης Δεκεμβρίου έχει τη μεγαλύτερη διάρκεια.

-Ο Δεκέμβριος συνδέεται με τρεις κυρίως γιορτές στην αρχή ↴↴↴

Ο Νοέμβριος στη λαογραφία

-Ο μήνας Νοέμβριος πήρε το όνομά του από το λατινικό novem δηλαδή εννέα (9), γιατί ήταν ο ένατος μήνας του ρωμαϊκού ημερολογίου, τον είχαν αφιερώσει στον Ποσειδώνα και γιόρταζαν τα Ποσειδώνια.

-Έχει 30 ημέρες και ως μήνας είναι μυστηριώδης και  ιδιόμορφος γιατί είναι μια περίοδος μελαγχολική, επειδή πλησιάζει ο χειμώνας, αλλά και γεμάτη↴↴↴

Πολλές και όμορφες Καλημέρες - !!!!!

-Συνήθως με το ξύπνημα λέμε την καλημέρα μας στον καλύτερο φίλο μας, τον  καθρέπτη !!.  Πριν αρκετές δεκαετίες δεν ήταν ένας οποιοσδήποτε καθρέπτης αλλά η δεξιοτεχνία και τα όνειρα των ελεύθερων κοριτσιών  και ένα από τα έργα τέχνης για να στολίσουν την προίκα τους. 

-Κεντούσαν  ή ζωγράφιζαν διάφορες εικόνες για χαρούμενο ξύπνημα όπως ↴↴↴ 

Ο Οκτώβριος στη λαογραφία

-Ο Οκτώβριος είναι ο δεύτερος μήνας του φθινοπώρου. Έχει 31 ημέρες κι είναι ο πιο κατάλληλος για την καλλιέργεια και τη σπορά των χωραφιών. Ο ελληνικός λαός δίνει και τα ονόματα: Αϊ-Δημήτρης ή Αϊ-Δημητριάτης, Βροχάρης, Σποριάτης ή Σποριάς ή Σπαρτός, Μπρουμάρης (=ομιχλώδης, σκοτεινός). Τον θεωρεί έναν από τους μήνες κατά τους οποίους πρέπει κανείς να πίνει το κρασί ανέρωτο, γιατί ↴↴↴ 

"Οι Χορευτές του Χρόνου" του Άρη ΠΑΥΛΟΥ στην Παλιουριά Γρεβενών

-"Οι Χορευτές του Χρόνου" στην Παλιουριά Γρεβενών, το Ζημνιάτσι της Επισκοπής Σταγών που περιήλθε στους Τούρκους το 1393. Ένα χωριό με πόντιους από το Βιλαέτι της Σεβάστειας και ντόπιους. Το 1928 ήρθαν 20 κάρα με 50 ανθρώπους και ζήτησαν φιλοξενία. Από τότε οι δύο κοινότητες έγιναν μία και ποτέ δεν ήρθαν σε σύγκρουση, αντίθετα έγινε ο πρώτος μεικτός γάμος το 1952 και τώρα πια οι πιο πολλοί έχουν ρίζες και από τον Πόντο και από το Ζημνιάτσι, Παλιουριά πλέον.

-Στις 10 Φεβρουαρίου 1944, ημέρα του ↴↴↴

Η μπλε σχολική ποδιά και το πηλίκιο - Αναμνήσεις από το παρελθόν !!!

-Η μαθητική στολή είναι ένα ειδικό ένδυμα - ένα σύνολο τυποποιημένων ρούχων - το οποίο χρησιμοποιείται σε εκπαιδευτικά ιδρύματα, ακόμη και σήμερα πολλά  κάνουν χρήση της μαθητικής στολής 

-Στην Ελλάδα το πηλίκιο (καπέλο) με την κουκουβάγια  βάσει νόμου του Υπουργείου Παιδείας καταργήθηκε το  1964  από  τα Δημόσια Γυμνάσια και η μπλε ποδιά των ↴↴↴ 

Παλιά ξεχασμένα παιχνίδια !!!

-Παρακολουθώντας κανείς τα σημερινά παιδιά, να βυθίζονται όλο και περισσότερο στους υπολογιστές, σε παιχνίδια που τα παρασύρουν μέσα σε πλασματικούς κόσμους, σκέπτομαι την εποχή που ήμουν στην ηλικία τους και αλωνίζαμε τις αλάνες και τα σοκάκια του χωριού μου (Παλιουριά), παίζοντας με τα δικά  μας παιχνίδια.

-Η έλλειψη παιχνιδιών, ωθούσε τα παιδιά σε ευρηματικές και αυτοσχέδιες λύσεις για την ψυχαγωγία τους, παιχνίδια μιας άλλης εποχής που ↴↴↴

Πέτρος - Λούκας Χαλκιάς

-Ο Πέτρο-Λούκας Χαλκιάς γεννήθηκε στο Δελβινάκι της Ηπείρου το 1934. Όπως έχει πει «πέντε γενιές τώρα καθεμιά

τους βγάζει κι από ένα κλαρίνο υποχρεωτικά»

-Το 1945, έντεκα (11) χρονών ξεκίνησε να δουλεύει ως μηχανικός αυτοκινήτων.  Ήταν απόφαση του πατέρα του να

μη μάθει κλαρίνο όπως αυτός γιατί όπως έλεγε δεν θα μπορούσε να ζήσει την οικογένειά του όπως ήθελε. Όμως ο Πέτρος είχε ήδη αγαπήσει το κλαρίνο. Έτσι μία μέρα κατασκεύασε το ↴↴↴

Η εμποροπανήγυρη της Δεσκάτης (το μεγάλο παζάρι !!!)

-Πραγματοποιείται κάθε χρόνο, συνήθως το δεύτερο δεκαήμερο Ιουνίου, η μεγάλη ετήσια εμποροπανήγυρη στην πόλη της Δεσκάτης. 

-Οι επισκέπτες έχουν την ευκαιρία να επισκεφθούν το χώρο, να κάνουν τις αγορές τους και να συνδυάσουν μια ευχάριστη βόλτα.

-Η εμποροπανήγυρη της Δεσκάτης αποτελεί εμπορικό γεγονός με μεγάλη σημασία όχι ↴↴↴

Πεντηκοστή - Ψυχοσάββατο - Τα Ρουσαλιού

-Πεντηκοστή ονομάζεται κατά την Καινή Διαθήκη η επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος στους Αποστόλους που συνέβη την πεντηκοστή ημέρα από την Ανάσταση του Ιησού Χριστού. Σε ανάμνηση του γεγονότος αυτού, κάθε χρόνο, οι Χριστιανοί εορτάζουν με ιδιαίτερη λαμπρότητα την εορτή της Πεντηκοστής και αυτό διότι θεολογικά η ημέρα αυτή
θεωρείται η γενέθλια ημέρα της Εκκλησίας.

-Την ημέρα της Πεντηκοστής έλαβε χώρα η επιφοίτηση του  ↴↴↴ 

Το έθιμο του κλήδονα

Πρόκειται για ένα έθιμο που έχει τις ρίζες του στην Αρχαιότητα και του οποίου η πρώτη γραπτή περιγραφή αναφέρεται στους βυζαντινούς χρόνους. Ο κλήδονας είναι μια λαϊκή μαντική διαδικασία, από τις πιο τελετουργικές όλων των παραδόσεων του τόπου μας, σύμφωνα με τον οποίο αποκαλύπτεται στις άγαμες κοπέλες η ταυτότητα του μελλοντικού τους συζύγου. Η λέξη υπάρχει από την εποχή του Ομήρου. 

Κλήδων ονομαζόταν ο προγνωστικός ήχος και ↴↴↴ 

Ο Μάϊος στη λαογραφία

Ο Μάϊος ή Μάης είναι ο πέμπτος μήνας του έτους, ανήκει στην εποχή της Άνοιξης κατά το Ιουλιανό και Γρηγοριανό ημερολόγιο και έχει 31 ημέρες. Οι Λατίνοι συγγραφείς τον εκφέρουν πάντα με τη λέξη «mensis» (μήνας) ή Kalendae (καλένδες).

Πιστεύεται ότι πήρε το όνομά του από την μητέρα του Θεού Ερμή, τη Μαία, στον οποίο ο μήνας αυτός ήταν αφιερωμένος. Απεικονίζεται με ένα νέο άνδρα που φέρει ↴↴↴ 

Οι Λαζαρίνες της Παλιουριάς Γρεβενών στο top channel και στην εκπομπή του Κώστα Χρυσάκη «Τσιντσιρό Γαϊτάνι»

Η λήψη του παρακάτω βίντεο έγινε στις 1-4-2025 και προβλήθηκε στο top channel Δυτικής Μακεδονίας στις 12 και 13-4-2025 και στην εκπομπή του Κώστα Χρυσάκη «Τσιντσιρό Γαϊτάνι», τον οποίο ευχαριστούμε για την προσφορά του.-

opaliouriotis.gr