Ο Καζάς των Γρεβενών μέσα από τα Οθωμανικά - Εκκλησιαστικά Αρχεία και από τις απογραφές (του Γιάννη Τριβένη)

Απόηχοι ενός χωριού - Οι άνθρωποι του Ζημιατσίου το 1914 μέσα από τον εκλογικό κατάλογο (του Γιάννη Μάνου)

Συχνά η ιστορία ενός τόπου γράφεται μέσα από πολέμους, πολιτικές μεταβολές και μεγάλα γεγονότα. Υπάρχουν όμως και πηγές που επιτρέπουν να προσεγγίσουμε την καθημερινή ζωή των απλών ανθρώπων. Μία από αυτές είναι οι εκλογικοί κατάλογοι  https://opaliouriotis.blogspot.com/2015/09/eklogikos-katalogos-tis-paliourias-grevenon-to-1914.html.

Ο κατάλογος στον οποίο βασίζεται η παρούσα μελέτη δεν αποτελεί απογραφή πληθυσμού. Ως εκ τούτου, δεν περιλαμβάνει το σύνολο των κατοίκων του Ζημιατσίου, αλλά μόνο τους άνδρες που διέθεταν εκλογικά δικαιώματα κατά την εποχή σύνταξής του.

Στις αρχές του 20ού αιώνα η Ελλάδα διέθετε ένα από τα ↴↴↴

Σαν σήμερα 20 Οκτωβρίου 1944 οι Γερμανοί κατακτητές αποχώρησαν από την Παλιουριά Γρεβενών και έχουμε αθώα θύματα

-Σαν σήμερα 20 Οκτωβρίου 1944 (ημέρα του Αγίου Αρτεμίου) οι Γερμανοί κατακτητές αποχώρησαν  από την Δεσκάτη, έφθασαν στην Παλιουριά. Στη διαδρομή από τη Σκάλα μέχρι και την απομάκρυνση από το χωριό έριξαν όλμους προς την Βουνάσα, όπου είχαν καταφύγει Παλιουριώτες για να προφυλαχτούν, άλλοι στο μοναστήρι της Ευαγγελίστριας και άλλοι σε διάφορες μικροσπηλιές (Μπιστιρές) που έχει η Βουνάσα. Είχαν ενημερωθεί όταν αναχώρησαν οι Γερμανοί από τη Δεσκάτη από ντόπιους συνδέσμους.

-Στο πέρασμά τους έκαψαν τον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου (που ήταν κτίσμα του 17ου αιώνα), το Δημοτικό Σχολείο και 55 σπίτια από τα 85 του χωριού. Λεηλάτησαν το χωριό και ↴↴↴

Η Παλιουριά μέσα από τις απογραφές του πληθυσμού – Από το 1454 έως σήμερα

-Η ιστορία ενός τόπου δεν αποτυπώνεται μόνο μέσα από τα γεγονότα, τους ανθρώπους και τις μνήμες του. Αποτυπώνεται και στους αριθμούς.

-Τα διαθέσιμα στοιχεία ξεκινούν από το 1454, που έχουμε και την πρώτη σωζόμενη απογραφή της οθωμανικής περιόδου της Παλιουριάς ως Ζημνιάτσι (αφού το 1928 μετονομάστηκε σε Παλιουριά) με 570 κατοίκους.

-Στη συνέχεια παρακολουθούμε την πορεία της Παλιουριάς μέσα στους αιώνες και να δούμε πώς μεταβλήθηκε ο ↴↴↴

Η απελευθέρωση της Παλιουριάς Γρεβενών (10 Οκτωβρίου 1912)

Μετά την απελευθέρωση της Δεσκάτης (7-10-1912) από το ανεξάρτητο Απόσπασμα Ευζώνων του Συνταγματάρχη Στέφανου Γεννάδη (1ο και 4ο Τάγματα Ευζώνων), το οποίο είχε αποστολή να δράσει στο άκρο αριστερό της διάταξης της Στρατιάς Θεσσαλίας, παρέμεινε στη Δεσκάτη και την επόμενη (8 Οκτωβρίου 1912).

Η V Μεραρχία κινούμενη, στις 9 Οκτωβρίου 1912, από το χωριό Λουτρό προς τον Αλιάκμονα συνάντησε ↴↴↴

Οθωμανική απογραφή της Επαρχίας Γρεβενών έτους 1903 (του Γιάννη Τριβένη)

Οθωμανική απογραφή της Επαρχίας Γρεβενών έτους 1903 (του Γιάννη Τριβένη)

 

Για προβολή του εγγράφου κλικ στον παρακάτω σύνδεσμο.

 https://greveniotis.gr/istoria-laografia/othomaniki-apografi-eparchias-grevenon-1903/

Μνημόσυνο στην Παλιουριά Γρεβενών για τους πεσόντες Παλιουριώτες στη Μικρά Ασία (1919-1922)

-Με ιδιαίτερη συγκίνηση και σεβασμό πραγματοποιήθηκε σήμερα (16-8-2026) στην Παλιουριά Γρεβενών, το μνημόσυνο για τους συγχωριανούς μας που έπεσαν υπέρ πατρίδος κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας και του πολέμου στη Μικρά Ασία, την περίοδο 1919-1922.

-Στην εκδήλωση τιμήθηκε η μνήμη των νέων της Παλιουριάς Γρεβενών που έφυγαν από ↴↴↴

Σαν σήμερα 10 Φεβρουαρίου 1944 οι Γερμανοί κατακτητές πέρασαν από την Παλιουριά Γρεβενών και έχουμε τα πρώτα θύματα όπως επίσης και στις 20-10-1944

-Σαν σήμερα  10 Φεβρουαρίου 1944, ημέρα του Αγίου Χαραλάμπους, οι Γερμανοί κατακτητές πέρασαν με βαρύ οπλισμό από την Παλιουριά Γρεβενών πηγαίνοντας  προς τη Δεσκάτη.  

-Την ημέρα αυτή (10-2-1944) είχαμε και τα πρώτα αθώα θύματα από το χωριό μας που βρέθηκαν στο δρόμο τους  και είναι οι: 

Η Δυτική Μακεδονία στους Νεότερους Χρόνους - Η διάσωση των κειμηλίων της Μονής Ζάβορδας στη δίνη του πολέμου και του εμφυλίου, 1941-1950 και η ανεύρεση του Λεξικού του Φωτίου

Παλιουριώτες πεσόντες υπέρ πατρίδος στην Μικρά Ασία 1919 - 1922

Στους αγώνες του Έθνους μας συμμετείχαν και πολλοί πρόγονοί μας. Μερικοί από αυτούς  έπεσαν στο πεδίο της τιμής στον Μικρασιακό Πόλεμο 1919 - 1922.

 Τους αξίζει τιμή και δόξα

 

Ακολουθούν τα ονόματα πέντε (5) νέων από την Παλιουριά.

1. Τσιουχλιάρας Κων/νος του Δημητρίου και της Κυράτσως

Ήταν εγγεγραμμένος με Αριθμό Μητρώου Αρρένων 14/1901 στην Κοινότητα Παλιουριάς - Καρπερού. 

Παντρεμένος με τη Δήμητρα Ζιαγκλιαβού από Παναγιά - Τορνίκι, απέκτησαν το ↴↴↴

Παλιουριώτες μετανάστες στην Αμερική στις αρχές του 20ου αιώνα…

     

Μεγάλο μεταναστευτικό ρεύμα ξεκίνησε από τη Χώρα μας προς τις Η.Π.Α., στις αρχές της δεκαετίας του 1880 και κορυφώθηκε τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα.

    Οι λόγοι ήταν διάφοροι, κυρίως οικονομικοί αλλά και πολιτικοί. Από τις περιοχές που ήταν ακόμα υπό Τουρκική κατοχή όπως και το χωριό μας οι κάτοικοι μετανάστευαν εκτός των οικονομικών προβλημάτων, για να ↴↴↴

Το λάβαρο του Πολιτιστικού- Περιβαλλοντικού Συλλόγου Παλιουριάς Γρεβενών "Η Βουνάσα "

 

Η Παλιουριά Γρεβενών (Ζημνιάτσι) στο διάβα των αιώνων - Τοπωνύμια

-Επειδή η έρευνα για ιστορικά θέματα έχει πάντα κάποια νέα στοιχεία, θα διορθώνεται η τελευταία ενημέρωση (π.χ. μέχρι σήμερα  1-10-2026).
-Στο νοτιότερο κομμάτι του νομού Γρεβενών βρίσκεται η περιοχή της Φιλουριάς. 

-Στην περιοχή αυτή συναντάμε επτά (7) χωριά, την Κατάκαλη, το Τριφύλλι, την Τρικοκκιά, την Άνοιξη, το Καρπερό, την Δήμητρα και τέλος την Παλιουριά. 

-Η Παλιουριά, πρώην Ζημνιάτσι (υψόμ. 480 μ.) είναι ένα από τα δημοτικά διαμερίσματα  του δήμου Δεσκάτης, από την οποία ↴↴↴

Φόροι από το Οθωμανικό κράτος στο Ζημνιάτσι (Παλιουριά Γρεβενών) (1454-1520)

Η εγκατάσταση Ελληνοπόντιων στην Παλιουριά το 1928

-Μετά τη μικρασιατική καταστροφή και την ανταλλαγή των πληθυσμών, το κράτος εγκατέστησε στην Παλιουριά, την περίοδο 1928 - 1938, οικογένειες προσφύγων από τον Πόντο.
-Οι πόντιοι της Παλιουριάς που στο σύνολό τους καταγόταν από το Βιλαέτι  (Διοικητική Περιφέρεια) της Σεβάστειας, το Σαντζάκη  (Υποδιοίκηση) της Τοκάτης, του Καζάς Νεοκαισάρειας (Επαρχία), που υπάγονται τα χωριά τους, Έργιαπ, Τάζου, Φάτσα, Σαφράμπολη και Ντιγιαλμπακίρ.

  Χωρίζονται σε δύο υποκατηγορίες. ↴↴↴ 

Οθωμανικές απογραφές σε Οθωμανικά Κατάστιχα των ετών 1506 και 1520 για το Ζημνιάτσι (Παλιουριά Γρεβενών) του Νικ. Παπακ/νου

Η ιστορία του Δημοτικού Σχολείου της Παλιουριάς Γρεβενών (του Νικολάου Ι. Παπακωνσταντίνου)

Απογραφή της περιοχής Γρεβενών πληθυσμιακή-φυλετική-θρησκευτική ΕΤΟΣ 1900

ΑΒΝΤΕΛΑ (ΑΒΕΛΑ) - AVDELA (AVELA) [Γρεβενών - No 39], 1500 χριστιανοί Βλάχοι. Αβδέλλα – Αβδέλλα

ΑΖΜΑΚ - AZMAK [Γρεβενών - No 74], 400 χριστιανοί Έλληνες.

ΑΖΝΤΙΑΝΤΙΣ (ΕΖΝΤΕΝΤΙΜ) - AZDJADIŠ (EZDEDIM) [Γρεβενών - No 82], 343 μουσουλμάνοι Έλληνες

ΑΡΑΠ - ARAP [Γρεβενών - No 73], 130 χριστιανοί Έλληνες. Αράπι – Δήμητρα ↴↴↴

Απογραφή κατοίκων Επαρχίας Γρεβενών ΕΤΟΣ 1913

 

Αβδέλλα  1846 Αγαλαίοι  116 Αράπη  151 Ασπρόκαµπος  71 Βαϊπες  43 Βαντσικόν  696 Βάρτσα  81 Βελιά  399 Βελόνη  11 Βέντσια  254 Βιβίστι  138 Βοδεντσκό  655 Βούρµπουβο  132 Βραστόν  254 Γεωργίτσα  132 Γκοµπλαράκι  28 Γκοµπλάρι  232 Γκουστάµ  63 Γκρέους  17  20 Γουρουνάκι  119 Γρεβενά  1723 Γκριντάδες  419 ∆έλινο  332 ∆ηµηνίτσα  278 ∆όβρανη  453 Ελευθεροχώριον 52 Εξαρχος  170 Ζάλοβον  568 Ζηµνιάτσι  178 Ζυγκόστι  175 Καλαµίτσι  252 Καλαπόδι  42 Καλόχι  185 Κάστρον  95

Κολοκυθάκι  19 Κοντσικιότι  107 Κοπρίβα  320 Κοσµάτι  396 Κοτσκό  414 Κρανιά  1137 Κριθαράκι  19 Κρίφτσι  970 Κυρά Καλή  191 Λαβάνιτσα  93 Λείψι  100 Λιµπίνοβο  242 Λούµπινστα  94 Λούντσι  28 Λουτρός  482 Λυπινίτσα  89 Μάγερ  318 Μάνεs  21 Μαυραναίοι  330 Μαυρονόρος  248 Μελινσκό  82 Μεσολούρι  304 Μηλιά  269 Μονή Ζάπουρδας  18 Μπαλτινό  203 Μπίσιοβο  37 Μπόζοβον  138 Νασινίκος  189 Νταβράτοβο  394 Ξάπαντος  113 Παλαιόκαστρον  431 Παλαιοκόπρια  37 Παλαιότουρκο  18 Παλαιοχώριον  292

Περιβόλιον  2354 Πηγαδίτσα  409 Πισκό  74 Πλαίσια  21 Πρεβενίτσα  655 Πυλωρί  95 Ραντοβίστι  500 Ραντοσίνιστα  754 Ριάχοβον  77 Σαµαρίνα  4198 Σαρακίνα  404 Σαρκαναίοι  242 Σειρήνι µικρό  88 Σειρήνι Μεγάλο  880 Σινίχοβον  226 Σίτοβον  178 Σµίξη  1014 Σούµπινον  578 Σπάτα  242 Σπήλαιον 717 Στηχάζιον 508 Σύντσα  135 Τερβέν  515 Τίστα  595 Τόριστα  474 Τούζι  214 Τουργιούκι  180 Τριτσκό  175 Τσαπουρνιά  396 Τσιράχι  265 Τσιουργιουκάτ  86 Τσούρχλιον  1172 Φιλί  212 Φιλιππαίοι  877 Χωλένιστα  180

ΘΩΜΑΣ ΑΘ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ Κυδωνιώτης (greveniotis.gr)

Αρχαιολογικά ευρήματα στην Παλιουριά από την Αρχαιολόγο κ. Γεωργία Μεντεσίδη-Καραμήτρου 2007-2012

 -Η περιοχή της Παλιουριάς, λόγω της γειτνίασής της με τον Αλιάκμονα, ήταν ένας τόπος εύφορος και γι’ αυτό κατοικήθηκε πριν από πολλούς αιώνες. Στην περιοχή Αγία Κυριακή η Λ΄ ΕΠΚΑ εντόπισε μία θέση της νεότερης νεολιθικής εποχής και της πρώιμης εποχής του χαλκού. Στη θέση αυτή, μεταξύ των άλλων, βρέθηκαν «(…) δύο τροφοπαρασκευαστικές κατασκευές, μία κυκλική με περιχείλωμα από πηλό και μία ορθογώνια επίπεδη εστία, διαμορφωμένη επίσης από πηλό (…)» και 4 ταφές, «μία σε αγγείο (εγχυτρισμός) και τρεις λακκοειδείς με τους σκελετούς σε συνεσταλμένη - εμβρυακή στάση. Από τα κινητά ευρήματα ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν ↴↴↴