menu

Τρίτη, 19 Δεκεμβρίου 2017

Κάλαντα των Χριστουγέννων (κόλιαντα)

-Τα κάλαντα που προήλθαν από τις Βυζαντινές Καλένδες  ανάγονται, κατά τύπο και όχι βεβαίως κατά 
περιεχόμενο, από το γνωστό έθιμο των αρχαίων Ελλήνων της Ερεστώνης 
-Τα κάλαντα ψάλλονται κυρίως από παιδιά  είτε μεμονωμένα είτε κατά ομάδες που επισκέπτονται οικίες, καταστήματα,↴↴↴
δημόσιους χώρους κ.λ.π. με τη συνοδεία του πατροπαράδοτου σιδερένιου τρίγωνου αλλά  και άλλων μουσικών οργάνων (κλαρίνου, φυσαρμόνικας, ακορντεόν, τύμπανου κ.λ.π.).

-Κύριος σκοπός των τραγουδιών αυτών είναι μετά τις αποδιδόμενες ευχές τα "Χρόνια Πολλά" το  φιλοδώρημα,  είτε σε χρήματα (σήμερα) είτε σε προϊόντα (παλαιότερα).

-Τα κάλαντα σε ορισμένες περιοχές ονομάζονται και Κόλιντα, Κόλεντας, Κόλιαντρα,  Κόλιαντα.

-Κατά την αρχική περίοδο της Βασιλευομένης Δημοκρατίας καθιερώθηκε το έθιμο της απαγγελίας των καλάντων από τους άνδρες της ανακτορικής φρουράς ενώπιον των Βασιλέων κατ΄ αντιστοιχία παρομοίων εθιμικών ευχητικών εκδηλώσεων σε άλλους Ευρωπαϊκούς Βασιλικούς Οίκους. Το έθιμο αυτό συνεχίζεται μέχρι σήμερα γενικευμένο όμως και σε πολιτικά πρόσωπα  από ομάδες ατόμων, συλλόγους, χορωδίες κλπ.

Τα Κόλιαντα  (κάλαντα) στην Παλιουριά

-Τα κόλιαντα στην Παλιουριά ξεκινούσαν με το χτύπημα της καμπάνας, αφού δεν υπήρχαν ρολόγια, η οποία καμπάνα χτυπούσε στο χωριό και για ότι συνέβαινε, καλό ή κακό για να μάθουν οι χωριανοί το συμβάν.
-Παλαιότερα δυο ημέρες πριν τα Χριστούγεννα έλεγαν τα κόλιαντα τα παιδιά των ντόπιων οικογενειών και την επόμενη τα παιδιά των ποντίων, οι οποίοι το 1927  ήρθαν πρόσφυγες από  τον Πόντο. Ντόπιοι και πόντιοι δέθηκαν αμέσως συναισθηματικά και συνεργάστηκαν άριστα στις μεταξύ τους συναλλαγές με αποτέλεσμα να είναι από τα πρώτα χωριά που άρχισαν να παντρεύονται μεταξύ τους και δημιούργησαν υποδειγματικές οικογένειες.
-Αποτέλεσμα των παραπάνω ήταν να δημιουργηθούν νέες παιδικές παρέες  από πολύ νωρίς και τα κάλαντα των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς τα παιδιά του χωριού να τα λένε παρέα την ίδια ημέρα.
-Η καμπάνα χτυπούσε πριν χαράξει  η μέρα  (05,00') από παιδιά του Δημοτικού Σχολείου, αλλά ως επί το πλείστον από παιδιά της έκτης τάξης που είχαν και την αρχηγία και ξεκινούσαν τα κόλιαντα.

-Όλοι είχαν μαζί τους μια ματσούκα (είδος μπαστούνι) συνήθως από κρανιά, φτιαγμένη από τους παππούδες ή πατεράδες για να χτυπάνε τις πόρτες συνθηματικά, να φυλάγονται από τα σκυλιά, να στηρίζονται γιατί συνήθως παλαιότερα είχε πολύ χιόνι και παγωνιά, αλλά και να κρεμάνε τις κλούρες ή κλούρια (παρόμοια με τα σημερινά κουλούρια Θεσσαλονίκης) .  Είχαν μαζί τους σακούλια (πάνινους σάκους) για να μαζέψουν την πραμάτεια τους . Σε κάθε σπίτι που έλεγαν τα κόλιαντα το πρώτο φιλοδώρημα ήταν η κλούρα (κουλούρα) που σχεδόν έκανε κάθε νοικοκυρά. Επί πλέον κάθε σπίτι πρόσφερε ότι είχε στο φτωχικό του, όπως κρέας από το φρεσκοκομμένο  γουρούνι (χοιράδι), ξερά σύκα, σταφίδες, στραγάλια, μήλα κ.λ.π. 
-Περιμένανε μήπως έρθει κάποιος χωριανός από την πόλη για να πουν τα κόλιαντα μήπως  κερδίσουν  και  καμιά δεκάρα ή  πενηνταράκι. Μέχρι και στις καλύβες με τους τσοπάνηδες πηγαίνανε.
-Μόλις τελείωνε η γύρα  και ήταν σίγουροι ότι πήγαν σ’ όλα τα σπίτια συγκεντρώνονταν σε
γωνιές (συνήθως στην παλιά εκκλησία του Άι - Νικόλα στην πλατεία) για να προφυλαχθούν από το κρύο διότι εκείνα τα χρόνια είχε πολλά χιόνια και κρύα, για να μοιράσουν τα φιλοδωρήματα.
-Βέβαια δεν έλειπαν και οι καυγάδες γιατί κάποιοι μεγαλύτεροι κορόιδευαν στη μοιρασιά τους μικρούς.


-Όταν οι νοικοκύρηδες του σπιτιού δεν άνοιγαν και τα παιδιά κουράζονταν να περιμένουν, για να τους εκδικηθούν τραγουδούσαν  καθώς  έφευγαν τρέχοντας: 


Τρουι τρουι του σπίτι σου γιουμάτου καλιακούδια 

κι τ' χρόν'  κι μ' ένα κώλου χιόνι  !!!
-Τα κάλαντα που ακούγονται στην περιοχή είναι τα παραδοσιακά "Χριστούγεννα Προυτούγεννα ..." και νεώτερα τα κλασικά " Καλήν εσπέραν άρχοντες ..."

Χριστούγεννα Προυτούγεννα 

Χριστούγεννα προυτούγεννα Πρωτή γιορτή του χρόνου 
Ευγάτε δέτε μαθητές τώρα Χριστός γεννιέται. 
Γεννιέται και βαφτίζεται σε ποταμό μεγάλο 

στουν Ιορδάνη ποταμό ψηλά στουν Αγι-Αντώνη 

κι τα βουνά ταράζουνταν τα δέντρα προυσκυνούσαν 
κι Παναγία έλεγε κι Παναγία λέει 
λάει λάει πρόδρουμη Χρηστό για να βαφτίσεις 

Καλήν εσπέραν άρχοντες,


Καλήν εσπέραν άρχοντες, 
αν είναι ορισμός σας,

Χριστού τη Θεία γέννηση,

να πω στ' αρχοντικό σας.
Χριστός γεννάται σήμερον,
εν Βηθλεέμ τη πόλει,

οι ουρανοί αγάλλονται,

χαίρει η φύσις όλη.
Εν τω σπηλαίω τίκτεται,
εν φάτνη των αλόγων,

ο βασιλεύς των ουρανών,

και ποιητής των όλων.
Πλήθος αγγέλων ψάλλουσι,
το Δόξα εν υψίστοις,

και τούτο άξιον εστί,

η των ποιμένων πίστις.
Εκ της Περσίας έρχονται,
τρεις μάγοι με τα δώρα,

άστρο λαμπρό τους οδηγεί,

χωρίς να λείψει ώρα.


Φτάνοντας στην Ιερουσαλήμ,
με πόθο ερωτούσι,

που εγεννήθη ο Χριστός,

να πάν να τον ευρούσι.

-Τα ίδια συνέβαιναν και με τα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς (τα σούρβα).- 

Επιμέλεια: Στέργιος Γ. Παλπάνης

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Φόρμα επικοινωνίας

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *